'
27
S. JUSTINUS PHILOSOPHUS ET MARTYR.
admiratio initia nobis discendi et prima veluti A
elementa suppeditat, quod de divinæ rationis ad-
miratione dici non potest. Ille autem λόγος qui
mundum creavit, non magis personam a Deo Patre
distinctam hoc loco designat, quam in aliis supra
allatis, aut etiam in isto ex Phædone p. 85 : ‹ Ela-
borandum est, ut humanarum rationum optimam
et quæ minime refutari possit, eligentes, ei insi-
deamus, ut illa tanquam rate vecti, vitæ istius pe-
ricula enavigemus; nisi quis possit certiore tutio-
reque modo, tutiore videlicet vekiculo, aut divina
aliqua ratione traduci alque transmitti, ο ἐπὶ βε
βαιοτέρου οχήματος ἢ λόγου θείου τινος διαπορευ-
θῆναι.
JJI. Propius accedere videtur ad Christiani insti-
tuti similitudinem, in Epistola ad Hermiam, Fra- B
stum et Coriscum, quos hortatur, ut amicitiam inter
se ineant, eamque hoc jurejurando confirment :
Επομνύντας σπουδῇ τε ἅμα μὴ ἀμούσῳ καὶ τῇ τῆς
σπουδῆς ἀδελφῇ παιδείᾳ, καὶ τὸν τῶν πάντων Θεὸν
ἡγεμόνα τῶν τε ὄντων καὶ τῶν μελλόντων, τοῦ τε
ἡγεμόνος καὶ αἰτίου πατέρα κύριον, ἐπομνύντας, ὅν,
ἂν ὄντως φιλοσοφῶμεν, εἰσόμεθα πάντες σαφῶς εἰς
δύναμιν ἀνθρώπων εὐδαιμόνων. « Jurantes non sine
eleganti studio, et sorore studii disciplina, et om-
nium Deum ducem et eorum quæ sunt, et eorum
quæ futura sunt, ac ducis et causæ patrem et do-
minum testem invocantes: quem quidem, si vere
philosophemur, omnes perspicue cognoscemus,
quantuin fas est hominibus beatis. ›
C
48
Coeli nomine mundum a Platone designari patet
ex his verbis Timæi, p. 1047: 'O ☎h nâs oùpavdę
κόσμος, ἢ καὶ ἄλλο, ὅ τί ποτε όνομαζόμενος μάλιστ᾽
ἂν δέχοιτο, τοῦθ᾽ ἡμῖν ὠνομάσθω. « Hoc autem univer
sum cœlum vel mundus, seu quo alio nomine appel-
lari se maxime probet, a nobis appelletur. Cum ergo
mundus hoc loco a Platone omnium bonorum
causa et Deus et a cæteris diis et dæmonibus coli
solitus dicatur; is de quo in superiore testimonio
eadem dicuntur, mundus profecto existimandus-
est. Quin etiam ex posteriore testimonio superius
sic videtur emendandum, τὸν τῶν πάντων θεῶν ἡγε
μόνα, omnium deorum ducem invocantes, hunc enimn
omnes alii dæmones simul et dii colunt. Mox deesse
videtur αἴτιον, ita ut vertendum sit, eorum qua
sunt et eorum quæ futura sunt, causam. Vocen il-
lain, αἴτιον, excidisse probant sequentia, τοῦ τε
ἡγεμόνος καὶ αἰτίου πατέρα.
Multa alia de mundo in eamdem sententiam di-
cla reperias. In Timmo, p. 1049 : Διὰ πάντα δὴ
ταῦτα εὐδαίμονα Θεὸν αὐτὸν ἐγεννήσατο. • His om-
nibus de causis beatum illum Deum genuit., Et
P. 1072: Αὐτάρκη τε καὶ τελεώτατον Θεὸν ἐγέννα.
Deum sibi ipsi sufficientem et perfectissimum
generabat. Sic dialogum concludit : Θνητά γὰρ
καὶ ἀθάνατα ζῶα λαβὼν, καὶ ξυμπληρωθεὶς ὅδε ἡ
κόσμος, οὕτω ζῶον ὁρατὸν, καὶ ὁρατὰ περιέχων,
εἰκὼν τοῦ νοητοῦ Θεοῦ, μέγιστος καὶ ἄριστος κάλ
λιστός τε καὶ τελεώτατος γέγονεν, εἷς οὐρανὸς δε,
μονογενής ὤν. « Mortalia enim et immortalia anima-
lia capiens, ac completus hic mundus, sic animat
visibile, visibilia comprehendens, intelligibilis Dei
imago, sensibilis, maximus, pulcherrimus et perfe-
ctissimus exstitit, unum hoc coelum, unigenitus.»
Sic etiam initio Timæi Locri, mundus vocatur unus,
unigenitus, Deus genitus. Hinc Velleius apud Cice-
ronem lib. 1 De nat. deorum, multa jocatur in ro-
tundum Deum Platonis; ac, si mundus est Deus,
Dei membra partim ardentia, partim refrigerata
esse concludit, propterea quod multæ mundi partes
aut appulsu solis exarserint, aut obriguerint nive
pruinaque longinquo solis abscessu.
IV. Platonem hæc in opinionum commenta et
verborum ampullas conjecit ea, quam sibi finxerat,
Hæc de Verbo et Filio Dei dicta videri possent,
si id per Platonem liceret, qui omnium ducem
Deum et causam ipse sui interpres mundum esse
declarat. Sic enim loquitur in Epinomide, p. 1005 :
Θεὸν δ᾽ αὐτὸν μᾶλλον ἢ τινὰ τύχην ἡγοῦμαι δόντα
ἡμῖν σώζειν ἡμᾶς. Ον δὲ Θεὸν ἡγοῦμαι, φράζειν
χρὴ, καίπερ ἄτοπον ὄντα, και πως οὐκ ἄτοπον αὖ.
Πῶς γὰρ τῶν ἀγαθῶν αἴτιον ἡμῖν ξυμπάντων, οὐ καὶ
τοῦ πολὺ μεγίστου, τῆς φρονήσεως, αἴτιον ἡγεῖσθαι
δεῖ γεγονέναι; Τίνα δὲ καὶ σεμνύνων ποτὲ λέγω Θεόν,
ὦ Μέγιλλέ τε καὶ Κλεινία; σχεδὸν οὐρανόν. Ον καὶ
δικαίοτατον, ὡς ξύμπαντες ἄλλοι δαίμονες ἅμα καὶ
θεοί, τιμάν τε καὶ εὔχεσθαι διαφερόντως αὐτῷ. Τὸ
δὲ καὶ τῶν ἄλλων αἴτιον ἀγαθῶν πάντων ἡμῖν αὐτὸν
γεγονέναι, πάντες ἂν ὁμολογοῦμεν. • Deum autein D mundi similitudo cum Deo. Egregie ille quidem et
magis arbitror, quam fortunam aliquam, hoc nobis
prudentiæ munus ad salutem nostram contulisse.
Quem autem Deum existimem dicam vobis, quamvis
id absurdum sit, ac rursus aliqua ratione non ab-
surdum. Nam qui omnium nobis bonorum causa
est, quomodo non eum longe maximi, id est pru-
dentiæ, causam fuisse existimandum est? Quem
autem Deum, Megille et Clinia, laudibus effero ?
Caelum procul dubio; quod quidem æquissimum
est, ut quemadmodum alii omnes dæmones simul
et dii faciunt, ita nos quoque majorem in modum
colamus et precemur. Atque illud quidem aliorum
omnium bonorum causam nobis exstitisse omnes
confitebimur. ›
luculenter docuit, Deum omnia ad idearum suarum
exemplar creasse, nec quidquam esse in mundo,
quod non ideæ divinæ respondeat. At inscienter
prorsus et absurde mundum essentiæ divinæ ac-
curatam esse et omnibus numeris instructam ima -
ginem sibi ſingebat, nec quidquam esse in Deo,
cujus non aliqua expressa sit in mundo imago.
Sic loquitur, p. 1047: Λέγωμεν δὲ δι᾿ ἣν αἰτίαν
γένεσιν καὶ τὸ πᾶν τόδε ὁ ξυνιστὰς ξυνέστησεν.
᾿Αγαθὸς ἦν, ἀγαθῷ δὲ οὐδεὶς περὶ οὐδενὸς οὐδέποτε
ἐγγίγνεται φθόνος. Τούτου δ' ἐκτὸς ὢν πάντα ὅτι
μάλιστα ἐβουλήθη γενέσθαι παραπλήσια αὐτῷ. « Di-
camus autem quam ob causam mundi auctor ge-
nerationem atque hoc universum constituerit.
Digitized by Google