37
VITA S. NILI JUNIORIS.
B
ιβ'. Τῆς δὲ ἑσπέρας καταλαβούσης, καὶ πορευθέν Α
τοῦ αὐτοῦ ἡσύχως ἐν τῷ κελλίῳ τῷ ἰδίῳ, ὑπεισῆλθεν
αὐτῷ λογισμὸς ἐκταράσσων καὶ ἐνοχλῶν αὐτὸν σφό.
δρα, εἴγ᾽ ἄρ᾽ ὁ μέγας ἐπ' ἀληθείας ἐνέπληξεν αὐτῷ,
ὡς κακῶς νενοηκότι την χρήσιν τοῦ θεολόγου, μή
ποτε καὶ αἵρεσις λογισθείη· ἢ μόνον ταπεινῶσαι
βουλόμενος τὴν ὑψηλοφροσύνην καὶ μεγίστην αλα
ζονείαν. Καὶ ταῦτα διενθυμούμενος, μικρὸν ἀπενύ
σταξεν. Ο δὲ πάντων τῶν δικαίων παρατηρῶν τὰς
παρατροπὰς τῶν ἐνθέων διαβημάτων τοῦ ὑποσκελί-
σαι ἡ κρύψαι παγίδα, βουληθεὶς σινιάσαι καὶ τὸν
ὅσιον τοῦτον, φαίνεται αὐτῷ καθ᾿ ὕπαρ ἐν σχήματι
δύο πρεσβυτέρων μεγάλων λεγόντων· Ἡμεῖς ἐσμεν
Πέτρος καὶ Παῦλος· ἰδόντες δέ σε φησὶν ἀσχάλλοντα
περὶ τῶν θείων δογμάτων, ἤλθομεν τοῦ συνετίσαι σε,
καὶ διδάξαι τὴν ἀλήθειαν πᾶσαν. Εἶπον οὖν καὶ
χρῆσιν ὅσον τὸ τῆς δεσποτικῆς εὐχῆς ὕφος, καὶ
ἀπέστησαν. Ο δὲ εἰς ἑαυτὸν ἐλθὼν, οὐδὲ γὰρ καθι
εύδων ὑπῆρχεν, ἐφιλοτιμεῖτο πρὸς τὸ παρὸν ἐπὶ
τῷ ἀκαίρως φανέντι, καὶ τὴν χρήσιν ἐπὶ στόματος
εἶχεν, τὴν δὲ ἔννοιαν αὐτῆς οὐκ ἠρεύνα, καὶ ταῦτα
δι' ὅλου τοῦ ἄρθρου καὶ ἕως πρωΐας. Πρὸς δὲ τὸ
διάφαυσμα ἡσυχίαν ἄγων βαθείαν, καὶ μέλλων ἐρευ
νῆσαι τὸ τῆς ἀποκαλύψεως βάθος, εὗρε τὸ νομιζό
μενον μέλι πικρότερον αψινθίου· καὶ τὴν κρυπτο-
μένην θεολογίαν, προδήλως αἵρεσιν δεινοτάτην. Τότε
ὁ ὀξύνους ἐκεῖνος ἀνὴρ, καὶ ταχὺς εἰς τὸ διακρίναι
τὸ καθαρὸν ἀπὸ τοῦ κιβδήλου, καταμαθὼν τὸν παμε
μέγιστον δόλον τῶν νοητῶν πολεμίων, καὶ τὴν
ἄφραστον πανουργίαν ἐκείνην, προστρέχει τῇ τοῦ c
Σωτήρος σταυρώσει, ρίπτει ἑαυτὸν ἐπ᾿ ἐδάφους, ἐν
συντετριμμένῃ καὶ ταπεινῇ τῇ καρδίᾳ αἰτεῖται ἀπά
λειψιν ἐκ καρδίας τῆς πονηρᾶς ἐκείνης ἐγγραφῆς
καὶ βεβήλου, ἧς καὶ τετύχηκε παραχρῆμα. Αναστάς
γὰρ τοῦ τόπου ἐκείνου, οὐδαμῶς οὐδέ ποτε ηδυνήθη
ἀπ' ἐκείνης τῆς ὥρας εἰπεῖν, ἢ κἂν ἐννοῆσαι τῆς
πονηρᾶς ἐκείνης χρησμῳδίας μήτε ἀρχὴν, μήτε τέ-
λος. Απεισι δὲ καὶ πρὸς τὸν μέγαν ἐργάτην, καὶ
βάλλει αὐτῷ μετάνοιαν, ἀπαγγέλλων τὰ πάντα.
C
ιγ'. Ο δὲ γέρων μειδιώντι τῷ προσώπω εκρά
τησεν αὐτὸν τῆς χειρὸς καὶ εἶπεν· 'Ανδρίζου, ὦ
τέκνον, ἀνδρίζου καὶ κραταιούσθω ἡ καρδία σου, καὶ
ὑπέμεινον πειρασμοὺς τῶν δαιμόνων, ἵνα καὶ αὐτὸς D
ἐπιστρέψας στηρίξης πολλών ψυχὰς ἐν τῇ γενεᾷ
σου, φῶς καὶ ἅλας ἀναδειχθεὶς ἐν τῷ κόσμῳ τοῖς
πλανωμένοις. Καὶ γὰρ ἐγὼ οἶδα τὴν ἐκ τοῦ Θεοῦ
δοθεῖσάν σοι ἀγχίνοιαν, καὶ τὴν χάριν τοῦ λόγου
καὶ ἔγνων ὅτι ὀρθῶς διεκδικεῖς τὸν σκοπὸν τοῦ ἁγίου.
᾿Αλλὰ φοβούμενος μὴ τῷ τῆς οἰήσεως πάθει καὶ
κρημνῷ περιπέτῃς, όπερ πολλάκις είωθε ξυμβαίνειν
τοῖς κατὰ σὲ ταχυδρόμοις, ἄμεινον κέκρικα εὐφραν.
θῆναί με ἐν τῷ σε ὑπ᾿ ἐμοῦ λυπηθήναι, καθώς 5
Απόστολος διδάσκει, ἢ τὸ ἅγιον Πνεῦμα κατὰ σοῦ
λυπηθῆναι ἐν τῷ σε οἰήσει καὶ ὑψηλοφροσύν, απο
ενεχθῆναι. Ταῦτα καὶ πλείονα τούτων εἰρηκώς πρὸς
] Paral. ΧΧVΙ, 20. ¹¹ Ephes. iv, 30.
38
12. ad vesperum cum se in cellam quietis causa
contulisset, subiit mentem illius cogitatio, quæ
illum turbavit illumque vexavit : num fortasse
magnus ille Pater ex animo reprehendisset, ut
male interpretatum theologi verba, atque hæreti-
cum ipse habuisset sensuin, au vero meam, inquit,
voluit deprimere arrogantiam fastumque plurimum.
Dum hæc secum cogitat, levi somno corripi-
tur. Interim, qui justorum omnium lapsus
observat in sacris corum gressibus ad supplan-
landum aut ponendum laqueum, cribrare volens
et hunc virum justum, apparet illi per somnum
duorum specie senum justa proceritate, dicen-
Lium : Nos sumus Petrus et Paulus : et quia te
vidimus in divinis dogmatibus laborantem, venimus
ad erudiendum te, docendumque omnem veritaten'.
Protulerunt ergo illi locum quemdam, quantum
Dominicæ precis amplecteretur oratio, et
discesserunt. Ille sese colligens, neque enim dor-
miebat, applaudebat sibi quidem interim de im-
portuno viso et sententiam in ore habebat, liet,
quid per eam significaretur, non examinaret, idque
per totum nocturnarum precum spatium usque ad
illucescentem diem. Cum vero illucesceret, in
summa animi quiete perscrutaturus latentem vim
expositæ sibi sententiæ, comperit, quod putabatur
mel, absinthium amarissimum et occultam theolo
giam hæresim esse manifesto pravissimam. Tuna
acuti vir ingenii veloxque ad discernendum purum
ab adulterino, cognita nequissima fraude spiri
talium hostium et immensa illa versutia, accurrit
ad crucem Salvatoris, prosternit se humi, contrito
et humili corde petit deleri sibi ex intimo corde
nefariam illam et impuram scriptionem, quod
etiam continuo impetravit. Cum enim de loco illa
se erexisset, nunquam ex illa hora potuit affari aut
revocare quidquam omnino in memoriam, quod ad
pravam illam allocutionem quoquo modo specta-
ret. Accedit quoque ad magnum vitæ sanctioris
operarium et profunda usus inclinatione singula
enarrat.
13. At senex subridens prehensaque manu đự
xit : "Viriliter age, fili, viriliter age et confor-
letur cor tuum et sustinə dæmonum tentationes,
ut conversus tu etiam confirmes in generatione tua
multorum animas, luxque fias et sal in munda
errantibus. Novi equidem mentis perspicaciam et
sermonis gratiam, qua Deus te donavit, et scio,
te recte defendere mentem sancti doctoris, sed
quia timebai, ne magna de teipso elatus opinione
præceps rueres, quod sape tui similibus velocitate
ingenii præstantibus evenire solet, satius duxi, le
contristando me oblectari, quemadmodum Apo-10-
Aposto-
lus docet ", quam Spiritum sanctum de te contri
stari, si tumida existimatione superbiaque inflatus
corrueres. His aliisque pluribus ad eum usus verbis
el precatus ei optima quæque, cum benedictioni,
Digitized by
Google